De bekendste Italiaanse aria's en liedjes die iedereen herkent

Aria of lied: wat is het verschil?

Een aria is een solostuk uit een opera, waarin een personage zijn gevoel uitzingt. Een Italiaans lied, een canzone, staat los van een opera en is geschreven om gewoon gezongen te worden, op straat, in een café of op de radio.

In de praktijk lopen die twee door elkaar. Napolitaanse liederen zoals O Sole Mio worden vaak door operatenoren gezongen, en aria's zoals Nessun Dorma zijn uitgegroeid tot nummers die ook mensen kennen die nooit een opera hebben gezien.

Let op: dit artikel is een algemeen overzicht van bekende Italiaanse nummers. Het is geen lijst van wat Luciano zingt. Daarover lees je meer onderaan.

Nessun Dorma (Puccini, Turandot, 1926)

Nessun Dorma, vrij vertaald 'niemand slaapt', is een aria uit Turandot, de laatste opera van Giacomo Puccini. De prins Calaf zingt het in de derde akte en eindigt met het beroemde Vincerò: ik zal winnen.

Puccini overleed in november 1924 voordat hij de opera af had. De première was op 25 april 1926 in de Scala van Milaan, onder leiding van dirigent Arturo Toscanini. Die stopte de voorstelling op het punt waar Puccini was gestopt met schrijven. De componist Franco Alfano maakte het slot af.

Buiten de operawereld werd Nessun Dorma wereldberoemd door Luciano Pavarotti, onder meer rond het WK voetbal van 1990 in Italië. Sindsdien is het misschien wel de bekendste tenoraria ter wereld.

O Sole Mio (Di Capua en Capurro, 1898)

O Sole Mio is een Napolitaans lied uit 1898, geschreven in het dialect van Napels. De titel betekent 'mijn zon', en het lied gaat erover dat de zon van de zanger niet aan de hemel staat, maar in het gezicht van zijn geliefde.

De muziek is van Eduardo di Capua, de tekst van de dichter en journalist Giovanni Capurro. Het lied sloeg niet meteen aan, maar groeide in de twintigste eeuw uit tot het bekendste Napolitaanse lied ter wereld, mede dankzij opnames van tenor Enrico Caruso.

Ook buiten de klassieke muziek leeft de melodie voort: Elvis Presley maakte er in 1960 It's Now or Never van. Wie de eerste noten hoort, zingt meestal binnen een paar seconden mee.

La donna è mobile (Verdi, Rigoletto, 1851)

La donna è mobile komt uit Rigoletto van Giuseppe Verdi, een opera die op 11 maart 1851 in première ging in het theater La Fenice in Venetië. Het libretto is van Francesco Maria Piave.

De rokkenjager de hertog van Mantua zingt dat vrouwen wispelturig zijn, als een veertje in de wind. De ironie is dat hij zelf de wispelturige is. Het lied staat in de laatste akte van de opera.

Het deuntje was meteen een hit. Volgens de overlevering floten de Venetianen het de dag na de première al op straat. Dat maakt het een van de bekendste aria's van Verdi, en een van de makkelijkst herkenbare melodieën uit de hele opera.

Napolitaanse klassiekers: Funiculì Funiculà en Santa Lucia

Funiculì Funiculà is geschreven in 1880 voor de opening van de eerste kabelspoorbaan, de funicolare, op de Vesuvius. De muziek is van Luigi Denza, de tekst van journalist Peppino Turco. Het werd snel een enorm verkochte hit, en de componist Richard Strauss verwerkte de melodie in zijn stuk Aus Italien omdat hij dacht dat het een volksliedje was.

Santa Lucia is een barcarolle, een lied in de wiegende maat van een roeiboot. Het gaat over de wijk Santa Lucia aan de Golf van Napels, gezongen door een bootsman die mensen uitnodigt voor een tochtje over het water. Het verscheen in 1849 en wordt meestal toegeschreven aan Teodoro Cottrau, al is niet helemaal zeker of hij de melodie schreef of alleen vastlegde.

Veel mensen kennen de melodie van Santa Lucia ook uit Scandinavië, waar die op 13 december met een eigen tekst wordt gezongen bij het Luciafeest.

Moderne klassiekers: Volare en Con te partirò

Volare heet eigenlijk Nel blu dipinto di blu: in het blauw, geschilderd in blauw. Domenico Modugno schreef het samen met Franco Migliacci en won er in 1958 het festival van Sanremo mee. Op het Eurovisiesongfestival van dat jaar werd het derde, maar in 1959 won het bij de allereerste Grammy Awards de prijzen voor Record of the Year en Song of the Year.

Con te partirò is een nummer van Francesco Sartori (muziek) en Lucio Quarantotto (tekst). Andrea Bocelli zong het in 1995 op het festival van Sanremo. In 1996 volgde een versie met de Britse sopraan Sarah Brightman, deels in het Engels, onder de titel Time to Say Goodbye. Die versie werd in heel Europa een grote hit.

Beide nummers laten zien dat Italiaanse muziek niet alleen uit de negentiende eeuw komt. Ze worden gedraaid op bruiloften, uitvaarten en feesten, ook door mensen die geen woord Italiaans spreken.

Wat zingt Luciano zelf?

Luciano zingt live en akoestisch, zonder playback, met een repertoire van Italiaanse aria's, opera-klassiekers en herkenbare meezingers: meer dan 20 aria's. Twee nummers staan met zekerheid op zijn lijst: Nessun Dorma en O Sole Mio.

De andere nummers in dit artikel zijn een algemeen overzicht van bekende Italiaanse muziek, geen toezegging. Heb je een bijzonder verzoek, bijvoorbeeld een lied voor de openingsdans of een nummer dat iets betekent voor de jarige, vraag het dan via WhatsApp. Verzoeknummers kunnen in overleg.

• Zeker in het repertoire: Nessun Dorma en O Sole Mio
• Totaal: meer dan 20 Italiaanse aria's en meezingers
• Verzoeknummer? Noem het bij je aanvraag, dan hoor je of het kan